جریده – عارف شریفی صرخه: مهلت ترامپ به ایران برای امضای توافق یا بازگشایی تنگه هرمز تا چند ساعت دیگر پایان مییابد، شبکه الجزیره ۲۰ ساعت مانده تا پایان این ضربالاجل، «مناظرهای» با حضور کارشناسان ثابت و مهمان خود پخش کرد.
در این مناظره، به جریان مذاکرات و میانجیگری پاکستان و چند کشور دیگر نیز پرداخته شد، چرا این مذاکرات تاکنون موفق نبوده است، تنگه هرمز چه نقشی در مذاکرات دارد و سوالاتی از این دست که اختلافنظرهای زیادی از سوی کارشناسان حول پاسخ به آنها میچرخد.
در جریان مناظره، ابراهیم فریحات، استاد دانشگاه و کارشناس حوزه مطالعات استراتژیک به موضوع اصل اطمینان و اعتماد بین ایران و آمریکا اشاره کرد و این را حلقه مفقوده بزرگ در روابط بین دو کشور به ویژه در وضعیت فعلی دانست.
او تأکید کرد که ایران با تهدید تجزیه مواجه است و در این شرایط هیچ اعتمادی به آمریکا نخواهد داشت. فریحات به این نکته هم اشاره کرد که در فضای میانجیگری، ممکن است مذاکرات چندین بار شکست بخورد، اما یک بار موفقیت کافی است تا تغییرات قابل توجهی به وجود آورد.
او در ادامه به جنگ نامتوازن و اهمیت تنگه هرمز برای ایران اشاره کرد و گفت که ایران به هیچ وجه از این کارت فشار و نقطه استراتژیک در جغرافیای خود کوتاه نخواهد آمد.
لقاء مکی، دیگر کارشناس الجزیره نیز با تاکید بر شرایط جنگی و خشم ایرانیها از اقدامات آمریکا و اسرائیل به وضعیت کنونی پرداخت.
او بیان کرد که زیرساختهای اقتصادی ایران به شدت آسیب دیده و اسرائیل در حال ضربات یکجانبهای به این زیرساختها است، همان زیرساختهایی که آمریکا تهدید به نابودی آنها کرده است.
مکی به هزینههای سنگینی که ایران در جنگ متحمل شده است، اشاره کرد و گفت که این کشور دیگر از مواضع خود کوتاه نخواهد آمد. او شرایط مذاکرات را در چنین فضایی بسیار دشوار خواند و بیان کرد که هیچکدام از دو طرف تمایلی به کاهش سقف شروط خود در مذاکرات ندارند.
نگار مرتضوی کارشناس مهمان شبکه الجزیره نیز درباره مفهوم “صلح از طریق قدرت” که توسط ترامپ مطرح شده، اظهارات خود را بیان کرد و گفت که این شعار شاید در کشورهای دیگری مانند ونزوئلا عمل کند، اما در مورد ایران هرگز نتیجه نخواهد داد.
او همچنین تأکید کرد که ایران از تمامیت ارضی و سرزمین خود دفاع خواهد کرد و این احساس تنها محدود به دولت نیست، بلکه در لایههای مختلف اجتماعی نیز به شدت وجود دارد.
مرتضوی افزود که ایران هرگز تسلیم خواستههای نامشروع و غیرقانونی آمریکا نخواهد شد، حتی در صورت تهدید به نابودی زیرساختها. به گفته او، اسرائیل همیشه با شروع بحثهای مذاکرات، تنشها را تشدید کرده و این عامل همواره بر روند مذاکرات تأثیر گذار بوده است.
الیاس حنا، دیگر کارشناس نظامی و استراتژیک، در سخنان خود به جنبههای جدید جنگ اشاره کرد و بیان داشت که این جنگ مسائل تازهای را روشن کرده که در محاسبات سیاسی پیشین لحاظ نشده بود.
او تأکید کرد که در این جنگ، یک طرف مقاومت میکند و طرف دیگر بمباران میکند که هر دو طرف کارتهای زیادی در آستین دارند و همین موضوع ممکن است جنگ را ادامهدار کند.
حنا همچنین گفت: «هر وقت مذاکرات گره بخورد، لازم است آن را به بخشهای کوچکتری تقسیم کرد تا توافقات در چند مرحله به انجام برسد، اتفاقی که با بالا بردن سقف شرطها توسط دو طرف و تاکید ایران بر توافق همهجانبه سخت شده است».
صالح المطیری، رئیس مرکز پژوهشی المدار، گام به جلو گذاشت و تأکید کرد که پیش از این، تهدیدهای هستهای در دستور کار بود، اما اکنون تهدیدات به سمت مسائلی چون مسیر تجارت و دریانوردی متمایل شده است. او این تهدیدها را هسته اصلی مذاکرات دانسته و بدون اشاره به شروط غیرقانونی آمریکا و جنایتهای جنگی رخ داده علیه ایران، خاطرنشان کرد که تهران خواستههای غیرقابل قبولی دارد که نه تنها برای آمریکا، بلکه برای کشورهای خلیج فارس نیز غیرقابل پذیرش است.
او بهخصوص به تعرفههایی که ایران در تنگه هرمز میخواهد اشاره کرد و اظهار داشت که این مسأله فراتر از ظرفیت شرکتهای نفتی و انرژی است و اگر محقق شود، تأثیرات مستقیمی بر بازارهای انرژی خواهد گذاشت.
محجوب الزویری، مدیر مرکز مطالعات خلیج فارس دانشگاه قطر، به طرح دریافت عوارض در تنگه هرمز اشاره کرد و گفت که این طرح از طرفی برای فشار بر شرکای آمریکایی که منافع زیادی در این تنگه دارند مطرح میشود و از سوی دیگر به منظور رفع تحریمها و آزادسازی پولهای بلوکهشده ایران مورد تاکید قرار دارد.
او همچنین خاطرنشان کرد که در حال حاضر تفاهمی بین ایران و عمان برای تردد ایمن از تنگه هرمز در حال انجام است و پیش از آن نیز، فرانسه در مورد حق ایران برای دریافت حق تردد ایمن توافقاتی داشته است.
در ادامه لقاء مکی با اشاره به تأثیرات پرداخت عوارض حتی به میزان ناچیز بر تردد کشتیها و نفتکشها، گفت که این اقدام شرایط را برای منطقه سخت خواهد کرد و به این کشور حقوق قانونی برای مدیریت تنگه هرمز میدهد که پیشتر وجود نداشت.
در این بین، حسن احمدیان، استاد دانشگاه تهران، تصریح کرد که برخلاف آنچه در محافل سیاسی و رسانهای مطرح میشود، ایران حق قانونی برای مدیریت تردد بر اساس مادههای ۱۴ و ۱۶ دریانوردی دارد و در شرایط جنگ، تلاش میکند تا امنیت خود را تأمین کند.
تم کونستاتین، سردبیر روزنامه واشنگتنتایمز، در واکنش به اظهارات احمدیان گفت که سازمان ملل اقدام ایران بر بستن تنگه هرمز را محکوم کرده و ایران از نظر قوانین بینالمللی حقی ندارد.
در واکنش به این موضوع، حسن احمدیان تأکید کرد که آمریکا نمیتواند از اصول قانونی سخن بگوید، زیرا خود جنگی غیرقانونی را علیه ایران تحمیل کرده و تمام موازین و قوانین بینالمللی را زیر پا گذاشته است و باید پاسخگو باشد.
نگار مرتضوی نیز به بررسی ابعاد جنگ فشار حداکثری که ترامپ بر ایران تحمیل کرد پرداخت و اشاره کرد که این جنگ، نه فقط نظامی، بلکه اقتصادی و از طریق تحریمهای شدید بوده است. او همچنین تأکید کرد که ترامپ توافق هستهای برجام را زیر پا گذاشته و این کار باعث ایجاد فشار بر جامعه و اقتصاد ایران شده است.
پس از این اظهارات، لقاء مکی به انتقاد از وضعیت قوانین بینالمللی پرداخت و گفت که این قوانین به طور غیرمنصفانهای تنها علیه کشورهای ضعیف اعمال میشوند و از این که هیچ فردی مانند نتانیاهو به موجب این قوانین مجازات نشده است، ابراز تأسف کرد.
مناظره شبکه الجزیره در فضای جنجالی دنبال شد، این مناظره زیر سایه جنگ ترامپ علیه ایران و پیامدهای جهانی آن، باعث تردیدهایی جدی نسبت به موضوعیت و اعتبار سازمان ملل و قوانین بینالمللی و کنوانسیونهای سرتاسر جهان شده است.
انتهای پیام
