عارف شریفی صرخه: اگر روزی تاریخ این شهر را دوباره بنویسند، کنار نام شوش ـ پایتخت دیرین تمدنهای کهن ـ باید بنویسند: «اینجا پرستارانی زیستهاند که در سکوت، از حق نفس کشیدن مردم دفاع کردند.»
شوش شهری است که هنوز زیر نور افسانههایش دیده میشود، اما در واقعیت امروز تنها یک بیمارستان ۱۲۰ تختخوابی دارد؛ بیمارستانی که نه فقط به بیش از ۲۲۰ هزار نفر از ساکنان شوش و کرخه خدمات میدهد، بلکه ایستگاه نجاتِ جاده پرتردد شوش ـ اهواز نیز هست؛ جادهای که هر لحظه میتواند حادثه را به درِ اورژانس بکوبد.
در شهری که زیرساختهای رفاهی و درمانی سالهاست عقبتر از نیازها میدوند و معیشت برای بسیاری نفسگیر است، پرستاران ایستادهاند؛ مرزبانان سلامت، با لباسهایی که از عرق و اضطراب خیس میشود، اما از انسانیت تهی نه.
در روز پرستار، پای صحبت دکتر لیلا نیسی، رئیس نظام پرستاری شوش نشستیم؛ او عضو هیأت علمی گروه پرستاری دانشگاه آزاد اسلامی واحد دزفول است و کارشناسی و کارشناسیارشد پرستاری و دکترای مدیریت بهداشت و درمان را از دانشگاه علوم و تحقیقات تهران دریافت کرده.
نیسی با ۱۷ سال سابقه فعالیت در نظام سلامت، سابقه ریاست دانشکده پرستاری و مامایی دزفول را در کارنامه دارد و از سال ۱۴۰۱ نیز مرکز پرستاری در منزل را در شوش راهاندازی کرده است.
دکتر نیسی ۴۲ ساله و دارای دو فرزند است و معتقد است که مسئله اصلی پرستاران این منطقه نه کمبود انگیزه، بلکه کمبود حمایت ساختاری و بیتوجهی به فشار کاری مزمن است؛ فشاری که در نهایت سلامت مردم را نشانه میگیرد.
آنچه در ادامه میآید، گفتوگویی است درباره وضعیت نیروی انسانی پرستاری در شوش، چالشهای معیشتی و حرفهای، و ضرورت بازنگری در سیاستهای توزیع منابع و جبران خدمات؛ موضوعاتی که بیتردید بر آینده درمان در این منطقه اثرگذار خواهد بود:
جریده: با توجه به استانداردهای جهانی، کمبود نیروی پرستاری در شوش امروز در چه سطحی است؟
نیسی: طبق استاندارد جهانی، برای هر تخت بیمارستانی باید ۲.۵ پرستار وجود داشته باشد. در کشور این عدد حدود ۱ است و در خوزستان به ۰.۶ رسیده. شوش نیز همین وضعیت را دارد. فشار کاری و شیفتهای فشرده سلامت پرستاران را تهدید میکند و اجازه بازسازی انرژی را نمیدهد.
جریده: این فشار و کمبود نیرو چه پیامدی بر پایداری شغلی پرستاران داشته؟
نیسی: ترکیبی از سختی کار، ابهام معیشتی و بیثباتی آینده شغلی. در شوش چند نفر ترک خدمت کردهاند؛ دو نفر در پزشکی پذیرفته شدند و گروهی در آموزشوپرورش یا شهرهای مجاور جذب شدهاند. این مهاجرت خاموش، حاصل خستگیهای بلندمدت است. با توجه به شرایط شغلی پرستاران و فشارهای کاری موجود و کم توجهی به خواسته های آنها در تمام کشور، گزارشاتی از استعفای پرستاران، تغییر شغل و ترک از خدمت ارائه میشود که طبق آخرین آمار استعفای حدود ۱۸۰۰ نفر در سال گزارش داده شده hsj.
جریده: وضعیت حقوق و مزایا در چنین شرایطی چگونه عمل میکند؟
نیسی: حقوق پایه یکسان است، اما تفاوت در زمان پرداخت و حجم کارانهها، فاصلهای ناعادلانه ایجاد میکند. در شوش تأخیرهای طولانی در پرداخت، انگیزه را فرسوده میکند. آنچه تفاوت ایجاد میکند کارانه دریافتی پرستاران است که با توجه به سطح بیمارستان، تخصصی بودن بیمارستان ،آموزشی بودن بیمارستان و … تفاوت هایی وجود دارد و همچنین زمان پرداخت کارانه و اضافه کار در شهرستان های مختلف متفاوت است که در اینجا همت مسئولین را میطلبد تا بودجه های کافی برای پرداخت به موقع جذب نمایند.
جریده: با توجه به نقشی که بیمارستان شوش در حوادث جادهای دارد، این موضوع چقدر به فشارها میافزاید؟
نیسی: این بیمارستان در سال ۵۵ بهعنوان بیمارستان جادهای احداث شد، اما اکنون باید نقش مرکز اصلی درمان منطقه را نیز ایفا کند. هر تصادف یعنی شوک، تصمیمگیری فوری و حجم کاری که جایی برای فرسودگی باقی نمیگذارد.
جریده: چرا ماندگاری پرستاران در شوش سختتر از دیگر شهرهاست؟
نیسی: شوش پتانسیل تاریخی و گردشگری عظیمی دارد؛ اما وقتی رفاه شهری، فرصت تفریح و زیرساختهای زندگی متناسب نباشد، پرستار ماندگار نمیماند. انتخاب میان «خدمت» و «زندگی»، انتخابی بیرحمانه است. از سوی دیگر لازمه ارتقا بهداشت و درمان یک شهرستان با دیدگاه توریسم درمانی، دیدگاه تحولگرایی مدیران شهرستان ، همدلی همه ارگان ها، جذب بودجه تأسیس دانشکده و توسعه ی بیمارستان ها و مراکز درمانی خواهد بود که به تبع آن وقتی امکانات فراهم گردد رفاه پرستاران نیز تامین خواهد شد و با رضایتمندی به ارائه خدمت میپردازند.
جریده: در بحرانهای اخیر چه سطحی از حمایت دریافت شد؟
نیسی: در کرونا، سیل و جنگ ۱۲ روزه؛ پرستاران پیش از همه وارد خط شدند، اما حمایتها عقبتر حرکت کرد. امروز جذب نیروی تازه، شرط ادامهدادن است. طبق فرموده مقام معظم رهبری «پرستار فرشته رحمت بیمار است؛ این یک تعبیر واقعی است، به هیچ وجه مبالغهآمیز نیست؛ » پرستاران در بحران های تاریخی با ایستادگی و عشق به ایران عزیزمان، اولویت کار خود را در حفظ سلامت مردم میدانستند اما نیازهای آنان در اولویت کار مسئولین آنطور که شایسته بود قرار نگرفت یکی از نیازهای مبرم پرستاران کاهش بار کاری به واسطه جذب نیرو میباشد.
جریده: برای آیندهی نیروهای جوان چه چشماندازی میبینید؟
نیسی: طبق آخرین آمار کمبود ۱۰۰ هزار پرستار در کشور گزارش شده است بنابراین بازار کار برای تمام پرستاران وجود دارد ولی مشکل اصلی توزیع نامناسب نیرو است به طور مثال اگر شهرستان شوش به ۸ پرستار نیاز داشته باشد ما ۸ پرستار فارغالتحصیل در شوش نداریم که جذب شوند پیشنهاد میشود سهمیه پذیرش دانشجوی پرستاری هر شهرستان نیز آسیب شناسی شود که البته با تأسیس دانشکده پرستاری شوش بسیاری از این مشکلات کاهش خواهد یافت.
جریده: بسیاری از وعدههای معیشتی هنوز اجرایی نشده؛ دلیل چیست؟
نیسی: تا زمانی که کمبود نیرو جبران نشود، بار اضافهکار و فرسایش جسمی و روانی ادامه دارد. اصلاح ساختار و همکاری وزارت بهداشت و مجلس، تنها راه واقعی است.
جریده: در حوزه تجهیزات و کیفیت خدمات چه اقداماتی داشتهاید؟
نیسی: جلسات مستند با مسئولان شهرستان و معاونت پرستاری وزارت بهداشت برگزار شده. اما به رسمیت شناختن نقش نظام پرستاری در تصمیمسازیها، هنوز جای کار دارد، به عبارت دیگر همه ی ارگان ها تمایل به حل مشکلات این قشر زحمت کش دارند که جهت تحقق این مهم لازم است یک همدلی و انسجام بین تمام ارگان ها وجود داشته باشد و نظام پرستاری را به عنوان یک واحد صنفی تاثیرگذار پذیرا باشند.
جریده: صنایع بزرگ منطقه چقدر به مسئولیت اجتماعی خود در حوزه سلامت عمل کردهاند؟
نیسی: سلامت مردم، مسئولیت اجتماعی صنایع است. انتظار ما حمایت عملی و بلندمدت است.
جریده: جایگاه اجتماعی پرستاران در نگاه مردم شوش چگونه است؟
نیسی: مردم شوش قدردان تلاشها هستند؛ اما احترام اجتماعی زمانی کامل میشود که ساختار رسمی نیز آن را پشتیبانی کند.
جریده: توسعه مهارتهای حرفهای پرستاران با چه موانعی روبهروست؟
نیسی: با بازآموزیهای منظم، کارگاههای مهارتی و دسترسی به منابع علمی؛ که البته امروز با محدودیتهای جدی مواجه است.
جریده: مهاجرت نیروهای متخصص در آینده شغلی پرستاری چه معنایی دارد؟
نیسی: بیشتر از آنکه بگوییم نگرانکننده است، هشداردهنده است؛ اما اگر انگیزه بماند و آینده روشن باشد، بسیاری ماندن را انتخاب میکنند.
جریده: با توجه به تأسیس دانشکده جدید، آینده پرستاری در شوش را چگونه ترسیم میکنید؟
نیسی: با همت مسئولین بهداشت و درمان و نماینده محترم، شهرستان شوش موفق به اخذ مجوز تاسیس دانشکده پرستاری شده است، بیشک این یک رویداد مهم و خجسته برای ارتقا سلامت مردم و ایجاد اشتغال پایدار و آینده ای روشن برای شهرستان خواهد بود همه ما باید تلاش کنیم دانشکده پرستاری به بالاترین سطح کارآمدی خود در آموزش برسد که به تبع آن جذب نیروی بومی صورت گیرد و کمبود نیروی پرستاری جبران گردد و کیفیت خدمات پرستاران ارتقا یابد بنابراین به واسطه تاسیس دانشکده پرستاری شوش و البته حفظ و ارتقای دانشکده ، افق روشنی را برای جامعه پرستاری شوش میبینم.
جریده: در روز پرستار، پیام شما به مردم و مسئولان چیست؟
نیسی: روز پرستار که مصادف است با ولادت با سعادت حضرت زینب یادآور صبر و ایستادگی است و پرستاران در سال های اخیر که کشورمان بحران های زیادی را طی کرده بود با صبر و امید کنار همه مردم و مسئولین ایستادگی کردند تا آلام مردم کاسته شود لذا سلامت مردم در گرو سلامت پرستاران است، مسئولین میتوانند از ظرفیت های اجتماعی و مدیریتی پرستاران در جای جای این شهرستان استفاده کنند برای ارتقا سلامت شهرستان جلسات هم اندیشی با جامعه پرستاری برگزار کنند ، ایده های آنها را برای توسعهی سلامت شهری دریافت نمایید چرا که یکی از نقش های مهم پرستاری سلامت جامعه نگر است که با دیدگاه سلامت همگانی بنا نهاده شده است.
جمعبندی: مصاحبه با رئیس نظام پرستاری شوش تصویری روشن و بیتعارف از وضعیتی نشان میدهد که سالهاست دیده شده، اما درمان نشده: شهر تاریخی شوش، در سلامت مردمش با کمبود ۴۰ تا ۷۵ درصدی نیروی پرستاری روبهروست؛ نیرویی که ستون اصلی نظام درمان است.
فشار بیپایان شیفتها، تأخیر در پرداختها، مهاجرت خاموش نیروهای متخصص و نبود امکانات رفاهی، همه باهم یک حقیقت را فریاد میزنند: پرستاران شوش بیش از توانشان بار شهر را به دوش میکشند، اما سهمی از آرامش همین شهر نصیبشان نمیشود.
هشدارهای کارشناسانهی خانم نیسی دربارهی آینده نیروی درمان در شوش، اگر امروز شنیده نشود، فردا به بحران تبدیل خواهد شد؛بحرانی که نهتنها جانها را تهدید میکند، بلکه امید ماندن در شهر را نیز خواهد گرفت.
و شاید مهمترین پیام این گفتگو همین باشد:پرستاران شوش در سختترین بحرانها کنار مردم ماندند. اکنون نوبت مسئولان است که کنار پرستاران بایستند.سلامت این شهر دقیقاً از همان راهی میگذرد که پرستاران هر روز و هر شب در آن قدم میزنند.
انتهای پیام
