صدای جریده – عارف شریفی صرخه: روز یکشنبه ۱۷ فروردین، برای تأمین آب مزارع شرکت کشت و صنعت نیشکر هفتتپه، تجمعی دیگر مقابل فرمانداری شکل گرفت.
علت این تکرار روشن است: خوزستان سالهاست که در مدیریت بحران، تصمیمات حسابشده و سازنده اتخاذ نکرده است. تا زمانی که این روند اصلاح نشود، مشکلات و نارضایتیها پابرجا خواهند ماند.
برای مثال، صبح امروز، سرپرست فرمانداری شوش از وضعیت آبیاری مزارع نیشکر و غیرنیشکری هفتتپه بازدید کرد اما نه بحرانی که ناشی از حوادث غیرمترقبه باشد، بلکه بحرانی که از مدتها پیش قابل پیشبینی و پیشگیری بود.
بر اساس دادههای هواشناسی، میزان بارشها، تراز پایین سدها و سطح و نوع کشت، شرایط امروز از مدتها قبل روشن بود. این بحران محصول غافلگیری نیست؛ نتیجهی تأخیر در تصمیمگیری و ضعف در مدیریت منابع براساس تکنولوژیهای روز آبیاری است.
اگر تحلیل دادهها و اجرای سیاستهای پیشگیرانه به موقع انجام میشد، امروز فرمانداری نیاز به بازدید نداشت؛ بلکه نتیجهی تصمیمات درست را مشاهده میکرد.
بنابراین سادهانگاری است اگر بحران آب هفتتپه و شوش را صرفاً نتیجهی یک خشکسالی مقطعی بدانیم، زیرا خشکسالی در این سرزمین یک پدیدهی پایدار است، بحرانی که هر بار با کاهش بارشها در بالادست سدها، ذخایر آبی را تحلیل میبرد.
به عبارتی دیگر، این بحران، پدیدهای غافلگیرکننده نیست؛ بلکه قابل پیشبینی و قابل مدیریت بوده است. انفعال و بیعملی در برابر چنین چالشی، نه یک انتخاب، بلکه یک اشتباه مدیریتی است، لذا برای پیشگیری از تکرار چنین وضعیتی، بهتر است راهکارهای علمی و کاربردیتری مثل برخی الگوهای موفق و پیشرو در نظر گرفته میشد.
برای مثال، هر سال، کشاورزان همدانی با آغاز کشت سیبزمینی در اراضی حاصلخیز دشت اوان شوش، نهتنها بذر و تجهیزات کشاورزی، بلکه سامانههای آبیاری خود را نیز همراه میآورند.
این اقدام، صرفاً برای صرفهجویی در مصرف آب نیست؛ بلکه راهکاری است برای رسیدن به آبیاری حسابشده، هدفمند و با بیشترین بهرهوری ممکن.
مسئله واضح است، اگر مسئولان شوش اعم از فرمانداران سابق و نماینده مجلس، سالها پیش برای ایجاد روشهای نوین آبیاری همت میکردند و امکانات و منابع را در اختیار کشاورزان قرار میدادند و شرکتهای کشت و صنعت را ملزم به این کار میکردند، امروز دغدغههای تامین حقآبه کشاورزی کمتر بود.
الگوهای موفق بسیاری در این زمینه وجود دارد، کشورهای پیشرو با منابع آبی کمتر از ایران توانستهاند با بهرهگیری از تکنولوژیهای نوین آبیاری، بهرهوری کشاورزی را افزایش داده و مصرف آب را به شکل قابلتوجهی کاهش دهند. ایران نیز در برخی مناطق و حتی بخشهایی از خوزستان این مسیر را آغاز کرده است، اما چرا شوش همچنان عقب مانده است؟
جالب است بدانید، براساس گزارشهای رسمی، اجرای آبیاری قطرهای در گلستان، مصرف آب را ۵۰٪ کاهش و راندمان را از ۴۰٪ به ۹۰٪ رسانده است.
همین روش در برخی نقاط کشور ۱۱ میلیون مترمکعب آب را در یک سال صرفهجویی کرد. انتقال آب با لوله نیز در پایاب سد وشمگیر باعث شد هدررفت آب به حداقل برسد و زمینها، پایدار سیراب شوند.
بنابراین آنچه که در مزارع هفتتپه و اراضی کشاورزی شوش و حتی کرخه رخ داده است، نتیجه غفلت مسئولان در ماهها و سالهای گذشته در این زمینه بوده است و از هماکنون میبایست برای آینده و مدیریت بحران تنشهای آبی پیشروی تصمیم کاربردی و سازندهتر گرفت.
در این میان، با توجه به شرایط موجود، بعید است که فرماندار شوش بتواند بحران را مطابق با انتظارات هفتتپه و سازمان آب و برق خوزستان مدیریت کند. ازاینرو، باید تخصیص آب را بدون به خطر انداختن حقآبه محیط زیست، بهداشت و آب شرب دنبال کرده و در کنار آن، تأمین منابع مالی لازم برای جبران خسارات احتمالی در هفتتپه را در اولویت قرار دهد.
همچنین در دومین گام، با حمایت استاندار خوزستان، صنایع و شرکتهای کشت و صنعت را ملزم به ایجاد فناوریهای نوین آبیاری سازد. بهتر است بدانید، در مناطقی از کشور که این طرح اجباری شده، مصرف آب تا ۴۰٪ کاهش یافته است. این سیاست باید در شوش اجرا شود. حمایت مالی از کشاورزان شوش و کرخه برای اجرای این طرح نیز ضروری است.
تا همین چند وقت اخیر، دولت ۸۵٪ هزینههای آبیاری نوین را تأمین میکرد، اما در غفلت مسئولان شوش در سالهای گذشته، این فرصت مهم از دست رفت، اکنون خبر رسیده که این رقم کاهش یافته و بسیاری از کشاورزان توان پرداخت هزینههای آن را ندارند. فرمانداری با کمک متولیان دیگر، باید تسهیلات ویژهای طراحی کند تا اجرای این روشها ممکن شود.
همچنین مدل موفق کاهش اتلاف آب به روش نوین باید در شوش پیاده شود، پایش دقیق منابع آب با دادههای هواشناسی نیز، خسارت خشکسالی را تا ۴۰٪ کاهش داده است. فرمانداری باید این ابزار مدیریتی را به محور تصمیمگیریهای خود تبدیل کند.
بنابراین بحران آب، نتیجه خشکسالی نیست؛ نتیجه مدیریت نادرست است، فرماندار فرصت دارد برای کشتهای آینده، این وضعیت را تغییر دهد. با سیاستهای الزامآور، اصلاح الگوی مصرف و توسعه زیرساختهای آبی مدرن، آیندهای پایدار برای کشاورزی منطقه رقم خواهد خورد.
انتهای پیام
